De Tweede Wereldoorlog heeft in Gelderland diepe sporen nagelaten. Tussen september 1944 en mei 1945 werd de provincie zwaar getroffen door oorlogsgeweld.
Vooral de geallieerde Operatie Market Garden in september 1944 had grote gevolgen. Het offensief mislukte grotendeels, waardoor de frontlinie plotseling dwars door Gelderland kwam te lopen. Hoewel de geallieerden Nijmegen en een deel van de Betuwe wisten te bevrijden, veranderde de Slag om Arnhem delen van de stad, Renkum en de omliggende dorpen in een ruïne.
Onderzoek doen naar de Tweede Wereldoorlog?
In de depots van het Gelders Archief ligt veel uniek archiefmateriaal over de Tweede Wereldoorlog en de nasleep hiervan in Gelderland. Een overzicht hiervan is te vinden in de zoekhulp Tweede Wereldoorlog.
Daarnaast bewaren wij veel indrukwekkend beeldmateriaal. Bekijk de foto's en films van Gelderland in oorlogstijd.
Digitale CABR
In het kader van het project Oorlog voor de Rechter wordt het CABR gedigitaliseerd, van context voorzien en volledig doorzoekbaar gemaakt. Sinds 1 juli 2025 is het deel van het CABR dat inmiddels is gedigitaliseerd (ongeveer een derde van het totaal) in de studiezaal van het Nationaal Archief op beveiligde computers te doorzoeken. Vanaf 2 februari 2026 is die mogelijkheid uitgebreid naar de studiezalen van het NIOD (Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies) en de Regionaal Historische Centra (RHC’s). Ook bij het Gelders Archief is het digitale CABR in te zien. Voor informatie over de digitale raadpleging van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) kunt u hier klikken.
Op zoek naar verhalen over de Tweede Wereldoorlog?
- Lees verder op de website Mijn Gelderland.
- Kijk voor meer visuele bronnen op oorlogsbronnen.nl/provincie/Gelderland.
- Lees meer over vrijheid in Gelderland op de website van de provincie Gelderland, Gelderland herdenkt, Gelderse streken en Vrijheid in Gelderland.
- Op de website van Traces of War staan bezienswaardigheden in Gelderland vermeld die gelieerd zijn aan de Tweede Wereldoorlog.
- In Gelderland zijn verschillenden musea te vinden die gaan over de Tweede Wereldoorlog, zoals Airborne Museum Hartenstein, Het Vrijheidsmuseum en Oorlogsmuseum Niemandsland.
Westervoortsedijk 67-D
Openingstijden studiezaal