Wat zijn rechtbanken?
Een rechtbank is een officiële instantie die beslist over zaken waarin burgers onenigheid hebben over iets waar ze recht op hebben. Een persoon kan een verzoek indienen bij de rechtbank om een zaak te behandelen. Aanklagers kunnen ook namens het volk of de overheid verzoeken indienen. De manier waarop rechtbanken werk(t)en verschilt per periode in de geschiedenis. Vroeger waren er soms ook verschillen in regio’s.
Welke archieven van rechtbanken bewaren wij?
Wij bewaren verschillende rechterlijke archieven van Gelderland, zoals de archieven van de arrondissementsrechtbanken Arnhem, Zutphen en Tiel en de archieven van alle kantonrechtbanken in Gelderland. In rechtbankarchieven zijn verschillende stukken te vinden, zoals strafzaken, echtscheidingsvonnissen, voogdijzaken en ondercuratelestellingen.
De periode waarin u een rechtszaak zoekt, bepaalt in welk rechterlijk archief u moet zoeken.
Niet alle stukken uit rechtbankarchieven zijn openbaar. De meeste archiefstukken jonger dan 110 jaar hebben een beperking. Daarom kunt u recentere zaken niet zelf opzoeken. Vul het aanvraagformulier in of mail uw vraag naar
Wilt u een zaak ouder dan 110 jaar opzoeken? Dan kunt u dat zelf doen.
Zoekt u een rechterlijk stuk vóór 1811?
U kunt zoeken in de Oud Rechterlijke Archieven (ORA). Meer informatie vindt u in de zoekhulp Oud Rechterlijke Archieven (ORA).
Zoekt u een rechterlijk stuk uit de periode 1811 tot 1838?
Zoek in het Rechterlijk Archief 1811-1838 (0232) of Rechterlijk Archief Nijmegen 1809-1838 (0857)
In deze archieven vindt u zaken onder verschillende categorieën:
-
Vredegerecht
Hier vindt u eenvoudige privaatrechtelijke zaken, zoals voogdijbenoeming, krankzinnigenverklaringen en informatie over vennootschappen. -
Rechtbank van enkele politie
Hierin vindt u eenvoudige wetsovertreding zoals aanklachten, overtredingen en diefstal. -
Rechtbank van eerste aanleg
Hierin vindt u appelzaken, civiele zaken en strafzaken. In strafzaken vindt u zaken zoals faillissement, echtscheidingen, onder curatele stelling, bedelarij, diefstal, verwonding en moord. -
Hof van Assisen
Hier vindt u appelzaken en strafzaken in hoger beroep.
Zoekt u een rechterlijk stuk vanaf 1838?
U kunt zoeken in de archieven van de Kantongerechten in Gelderland. In de archieven van de kantongerechten kunt u zoeken naar:
-
Eenvoudige privaatrechtelijke zaken
-
Eenvoudige wetsovertreding
Ook was er het Provinciaal Gerechtshof te Arnhem. De archieven van het Provinciaal Gerechtshof in Arnhem (1838-1940) zijn in de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan.
Arrondissementsrechtbanken
Wij bewaren de archieven van de arrondissementsrechtbanken Arnhem, Zutphen en Tiel. Bekijk alle archieven van de arrondissementsrechtbanken in het archievenoverzicht.
Hoe kan ik een echtscheiding inzien?
Zoekt u een echtscheiding van meer dan 110 jaar geleden? U heeft hiervoor in ieder geval het jaar van het eindvonnis nodig. Deze staat in de kantlijn van de huwelijksakte bij de gemeente. Meestal is een echtscheiding een 'zaak aangebracht bij dagvaarding'.
- Zoek in de alfabetische klappers op naam van de eiser. Het is niet altijd duidelijk wie de eiser is, dus u kunt het beste op achternaam van beide personen zoeken. Op de klapperkaart vindt u het rolnummer van de echtscheiding. Noteer het rolnummer.
- Zoek in de rolkaarten met behulp van het rolnummer en het vonnisjaar de juiste rolkaart op. Noteer de datum van het eindvonnis.
- Zoek met behulp van het jaar, de datum en het rolnummer het juiste vonnis op.
Uitzondering: af en toe komt het voor dat een echtscheiding niet bij dagvaarding maar bij rekest wordt aangebracht. Het gaat dan om een echtscheiding met wederzijdse instemming. In dat geval kunt u het vonnis op de volgende manier vinden:
- Zoek in de registers ter inschrijving van de echtscheidingen de datum van de echtscheiding op.
- Zoek in deze dossiers met behulp van de datum het juiste vonnis op.
Zoekt u een echtscheiding van minder dan 110 jaar geleden? Vul het aanvraagformulier in of mail uw vraag naar
Hoe kan ik een strafzaak inzien?
Strafzaken bestaan uit strafvonnissen en strafdossiers.
Alle vonnissen zijn bewaard gebleven. Vonnissen met een eis van minimaal een jaar gevangenisstraf worden altijd uitgesproken voor een meervoudige kamer. Vonnissen worden weliswaar in het openbaar uitgesproken, maar afschriften van vonnissen en arresten mogen alleen worden afgegeven aan hen die partij waren, of belanghebbenden die een machtiging hebben verkregen van de voorzitter van het betreffende hof/rechtbank.
De meeste dossiers zijn vernietigd, met uitzondering van dossiers die horen bij vonnissen met een eis van minimaal een jaar gevangenisstraf en/of een terbeschikkingstelling (TBS). Dossiers zijn nooit openbaar. Als u toch inzage wil in een dossier dan moet er eerst ruggespraak plaatsvinden met de rechterlijke instantie.
Vul voor het inzien van een strafzaak het aanvraagformulier in of mail uw vraag naar
Hoe kan ik een burgerlijke zaak inzien?
De dossiers zijn van burgerlijke zaken zijn niet allemaal bewaard gebleven. Alleen stukken die bewaard moesten blijven, bijvoorbeeld een buitenlands geboortebewijs.
Er wordt onderscheid gemaakt in:
-
Burgerlijke zaken aangebracht bij dagvaarding (tot 1993), onder andere:
-
Echtscheidingen
-
Civiele rol-zaken
-
Kort geding
-
-
Burgerlijke zaken aangebracht bij rekest (verzoekschrift), onder andere:
-
Voorlopige voorzieningen (noodsituatie)
-
Voogdij
-
Alimentatie
-
Echtscheiding met wederzijdse instemming
-
Burgerlijke zaken vinden ‘achter gesloten deuren’ plaats; vonnissen en dossiers zijn niet openbaar. Wel kunnen directbetrokkenen verzoeken om kopieën van vonnissen, bijvoorbeeld in verband met de aanvraag van pensioen of studiebeurs. Vul inzien van een burgerlijke zaak het aanvraagformulier in of mail uw vraag naar
Westervoortsedijk 67-D
Openingstijden studiezaal