Menu

De chat is beschikbaar van maandag tot en met vrijdag tussen 13:00 en 16:00 uur. Is de chat offline? Bekijk onze Veelgestelde vragen of stel uw vraag via ons contactformulier.

0012 Gelderse Rekenkamer

Archieftoegang

Hier vindt u de inventaris van een archieftoegang. Hierin staat beschreven welke stukken zich in dit archief bevinden. 
 
Het nummer dat voor de titel van het archief staat is het toegangsnummer van dit archief. Het nummer dat voor de beschrijving van een stuk staat is het inventarisnummer. 
  • Bij ‘Kenmerken’ vindt u algemene informatie over dit archief
  • Bij ‘Inleiding’ vindt u achtergrondinformatie over dit archief, denk hierbij aan de openbaarheid, de archiefvormer en de oorsprong en opbouw van het archief.
  • Bij ‘Inventaris’ vindt u de lijst met beschrijvingen van stukken die zich in dit archief bevinden. 

Hoe zoekt u door een archieftoegang?

Klik op de zoekbalk links bovenin en voer uw zoekterm(en) in. Klik vervolgens op ‘zoek’.
Onder ‘Gevonden archiefstukken’ verschijnen de beschrijvingen van stukken uit dit archief waar deze term in voorkomt. Om te zien in welk deel van het archief deze stukken zitten klikt u op ‘Inventaris’. Dor telkens te klikken op het woord/de woorden die vetgedrukt worden weergegeven komt u uit bij de (met geel gemarkeerde) zoektermen. 

Welke archieftoegangen heeft het Gelders Archief?

Bekijk het Archievenoverzicht  om te zien welke archieven zich in het Gelders Archief bevinden. Deze zijn niet allemaal geïnventariseerd en beschikbaar voor inzage. Als er geen inventarislijst beschikbaar is, is dit archief helaas nog niet in te zien. 
 

 

Door leestekens in uw zoekopdracht te gebruiken, zoekt u specifieker of juist breder:

  • Gebruik een vraagteken (?) om één letter te vervangen.
  • Gebruik een sterretje (*) om meer letters te vervangen.
  • Gebruik een dollarteken ($) voor uw zoekterm voor resultaten die op elkaar lijken.
  • Gebruik een minteken (-) om zoektermen uit te sluiten.
  • Gebruik een Dubbele aanhalingstekens (" ") aan het begin en einde van uw zoektermen om naar de exacte combinatie van woirden te zoeken.

Voorbeelden van het gebruik van deze leestekens en meer zoektips vindt u hier.

beacon
Naar boven om te zoeken
0012   Gelderse Rekenkamer
Inleiding
1. Auteursrechten en andere rechten
2. Openbaarheid en citeren
3. De geschiedenis van de Rekenkamer
4. De geschiedenis van het archief van 1543 tot 1915
5. De ordening en beschrijving van het archief
6. Afkortingen
laatste wijziging 06-01-2026
9.436 beschreven archiefstukken
7.628 gedigitaliseerd
totaal 723.537 bestanden
Inventaris
Eerste afdeeling. Algemeen
Tweede afdeeling. Onderdeelen van het domeinbeheer (uitgezonderd rekeningen en bijlagen)
A. Landrentambt-generaal
N.B. De landrentmeester-generaal, de opvolger van den hertogelijken landrentmeester, inde de batige sloten van de rekeningen der subalterne rentmeesters en van andere rekenplichtige ambtenaren en deed daarvan verschillende betalingen ten dienste van den landsheer, sinds 1581 van de Landschap. Vóór de oprichting van de Rekenkamer beheerde hij ook de domeinen in de Over- en Nederbetuwe, voor zoover niet verpand, die sindsdien onder het beheer van den Nymeegschen rentmeester zijn gesteld. Zie over dit rentambt ook de noot aan het hoofd van B, I in de 3de Afdeeling. Afgezien van de hierboven vermelde inkomsten en uitgaven van den landrentmeester-generaal zij er hier op gewezen, dat deze de domeingebouwen te Arnhem beheerde en de uitvoering en instandhouding van verschillende werken van algemeen nut bekostigde, waaromtrent men hier stukken zal aantreffen.
B. Beheer van de munt
N.B. De munt is op last van het Hof wegens de onveilige ligging van Nijmegen in 1584 van daar naar Harderwijk overgebracht. Het toezicht op den muntslag deelde de Rekenkamer met het Hof, in het archief van welk college de meeste desbetreffende stukken zijn te vinden (zie inv. P. NIJHOFF, blz. 416). Men onderscheide derhalve de commissies uit Hof en Rekenkamer tot bijwoning van de periodieke muntbusopeningen van die uit de Rekenkamer tot inspectie van de munt. De rapporten van de laatstgenoemde commissies naar Harderwijk zijn in den regel opgenomen in die over de Veluwsche domeinen (no. 280). De inspecties betroffen de muntgebouwen, de werktuigen, enz.
C. Beheer van de rivieren
N.B. De groote stroomen behoorden tot het landsheerlijk domein. Op dit feit berustte de tolheffing en voorts ook het recht op middenin de rivieren opkomende zandplaten. Een afzonderlijk rentambt is voor dit domein uiteraard nooit ingesteld, doch de bemoeienissen van de Rekenkamer zelve met verschillende desbetreffende aangelegenheden geven er aanleiding toe, een aantal stukken, die op de rivieren betrekking hebben, in een afzonderlijke afdeeling van den inventaris te vereenigen. De stukken betreffende de tolheffing zal men in een andere afdeeling vinden, waar ook o. m. beschreven zijn die betreffende de lijnpaden, waarvan het onderhoud aan de tolheffing ten goede kwam. Ten behoeve van de tolheffing had de Rekenkamer belang bij de bevaarbaarheid der rivieren, doch vóór ongeveer het midden der 17de eeuw werd aan de zorg daarvoor weinig aandacht besteed. Integendeel stond de aanwinning van land uit de bovengenoemde zandplaten of middelzanden met behulp van kribben zoozeer op den voorgrond, dat de bevaarbaarheid der rivieren weleens ernstig werd geschaad.
D. Beheer van de riviertollen
N.B. N.B. Deze beschrijving kon niet worden ingericht als die van de tolrekeningen in de 3de afdeeling D blz. 282, waar de verschillende tolambten aan de indeeling ten grondslag liggen. Daarvoor kwamen er te veel stukken van algemeenen aard in aanmerking om hier te worden geplaatst, terwijl onderverdeeling van de weinige overige stukken omslachtig zou zijn. In dit verband verdient ook opmerking, dat de tollen in periodes van verpachting geen tolambten vormden, maar feitelijk tot het landrentambt-generaal behoorden, omdat de pacht in de kas van dat rentambt gestort werd. Intusschen is die onderscheiding praktisch moeilijk te handhaven en derhalve zijn ook de stukken betreffende verpachte tollen hier niet misplaatst. Die betreffende tollen, welke steeds tot bepaalde rentambten behoord hebben (bijv. dien te Hedel), zal men echter hier niet vinden
Opmerking verdient, dat de belangrijkste watertol is de groote Geldersche tol, die in de middeleeuwen te Lobit werd geheven en daarom in lateren tijd nog wel Lobitsche tol werd genoemd. Reeds hertog KAREL had dezen tol te Arnhem, IJseloord en Nijmegen doen heffen, omdat Lobit in 1473 Kleefsch was geworden. Nadat WILLEM VAN KLEEF die splitsing tijdelijk had opgeheven, voerde het Oostenrijksche bestuur haar in 1543 weer in. Sindsdien is er steeds afzonderlijk tol geheven van de Waal-, Rijn-en IJselvaart, behoudens dat in 1663 de tollen te Arnhem en te IJseloord onder ééne administratie gebracht zijn.
E. Subalterne rentambten
F. Stukken betreffende het beheer van de justitieele ambten
N.B. Vgl. de rekeningen van de officieren van justitie in de 3de Afdeeling F en het daarbij aangeteekende. Aangezien de rekeningen van de waldgraven van het Neder-rijkswald en van de drosten van Kessel onder de rentmeestersrekeningen zijn beschreven, zal men de overige stukken betreffende die ambten niet hier vinden, doch onder E hiervóór. Die betreffende de overige ambten zijn hier ingedeeld naar de vier kwartieren, omdat vele van die stukken op meer dan één ambt betrekking hebben en de afzonderlijke vermelding van ieder ambt daarom onpraktisch zou zijn. Bovendien is het aantal stukken betreffende ieder ambt uiteraard gering: de Rekenkamer bemoeide zich weinig met den werkkring van de officieren, buiten het afhooren van hunne rekeningen. Tot die weinige bemoeienissen is gerekend het onderhoud van de gevangenissen, waaromtrent men overigens in verschillende rentmeestersrekeningen posten zal aantreffen, terwijl ook in de rapporten van domeininspecties (nos. 272 vlg.) gegevens dienaangaande zijn te vinden. De aandacht zij er op gevestigd, dat men, behalve in afzonderlijke dossiers, ook onder de ingekomen stukken rapporten betreffende grensbepalingen tusschen ambten zal aantreffen.
I. Kwartier van Nijmegen
II. Overkwartier
III Kwartier van Zutphen
IV. Kwartier van Arnhem
1664 Ingekomen en uitgegane stukken. Brieven van en aan de officieren en anderen, met bijlagen, 1566-1783. 1 pak
1665 [Grenzen van het richterambt Arnhem en Veluwezoom, en de drostambten Over- en Nederveluwe : met de onderverdeling in ambten en kerspelen, [ca 1572-1579]
Erfgoedstuk
1666 Stukken betreffende de afbakening van de grenzen tusschen het landdrostambt Veluwe en de schependommen der steden Arnhem, Wageningen, Harderwijk, Elburg en Hattem, ingevolge het jachtreglement van Veluwe van 22 September 1750, 1750-1757. 1 pak
1667 Stukken betreffende de afbakening van de grenzen tusschen het richterambt Arnhem en Veluwezoom en de schependommen der steden Arnhem, Wageningen, Zutphen en Doesburg, alsmede de heerlijkheid Het Loo, ingevolge het jachtreglement van Veluwe van 22 September 1750, 1750-1757. 1 pak
1668.01 Overeenkomst tusschen de Rekenkamer en ANTON graaf VAN ALDENBURG tot regeling van de grens tusschen het richterambt Arnhem en Veluwezoom en de heerlijkheid Doorwerth en tevens tot den ruil van op wederzijdsch gebied gelegen bosschen. Met een desbetreffende kaart, 1712. 1 charter en 1 kaart
N.B. Zie voor het charter 0243 Charterverzameling, inv.nr. 2764
1668.02 Caarte daarin die Limitten van de heerlijckheit Dorenwerdt met een rootfarbde lijnie omtagen sijn...., april 1712
Erfgoedstuk
0012 Gelderse Rekenkamer
Inventaris
Tweede afdeeling. Onderdeelen van het domeinbeheer (uitgezonderd rekeningen en bijlagen)
F. Stukken betreffende het beheer van de justitieele ambten
N.B. Vgl. de rekeningen van de officieren van justitie in de 3de Afdeeling F en het daarbij aangeteekende. Aangezien de rekeningen van de waldgraven van het Neder-rijkswald en van de drosten van Kessel onder de rentmeestersrekeningen zijn beschreven, zal men de overige stukken betreffende die ambten niet hier vinden, doch onder E hiervóór. Die betreffende de overige ambten zijn hier ingedeeld naar de vier kwartieren, omdat vele van die stukken op meer dan één ambt betrekking hebben en de afzonderlijke vermelding van ieder ambt daarom onpraktisch zou zijn. Bovendien is het aantal stukken betreffende ieder ambt uiteraard gering: de Rekenkamer bemoeide zich weinig met den werkkring van de officieren, buiten het afhooren van hunne rekeningen. Tot die weinige bemoeienissen is gerekend het onderhoud van de gevangenissen, waaromtrent men overigens in verschillende rentmeestersrekeningen posten zal aantreffen, terwijl ook in de rapporten van domeininspecties (nos. 272 vlg.) gegevens dienaangaande zijn te vinden. De aandacht zij er op gevestigd, dat men, behalve in afzonderlijke dossiers, ook onder de ingekomen stukken rapporten betreffende grensbepalingen tusschen ambten zal aantreffen.
IV. Kwartier van Arnhem
1668.02
Caarte daarin die Limitten van de heerlijckheit Dorenwerdt met een rootfarbde lijnie omtagen sijn...., april 1712
Erfgoedstuk
Datering:
april 1712
Titel:
Caarte daarin die Limitten van de heerlijckheit Dorenwerdt met een rootfarbde lijnie omtagen sijn....
Maker:
B. Kempinck ; I. van Heuvel
Plaats:
Renkum ; Doorwerth
Plaats van uitgave:
[Z.pl]
Techniek:
Handschrift
Math. gegevens:
Schaal 1500 stappen, waarvan 10 stappen= 30 voeten= 185 mm
Vorm:
1 kaart
Afmeting:
73 x 105 cm
Annotatie:
I. van Heuvel naar een origineel van Bernardt Kempinck van 7-8 september 1601. Deze kaart is altijd beschouwd als zijnde een enigszins afwijkende kopie een kaart van Bernardt Kempinck uit 1616 onder 0124 Hof van Gelre. Mogelijk is deze kaart eerder een kopie van de kaart van B. Kempinck uit het begin van de 17e eeuw, die deels bewaard is gebleven. Bij de grens rechtsboven: Bouwmeisters scheytkuile op het different tussen die van de Rekeningh ende Jacob Bouwmr. opgericht in februario 1710. Rechtsonder: verklaring van de limieten. Vergelijk ook de uitgebreide noot in de lijst van kaarten no. 260 in de inventaris van het archief van de Rekenkamer
Signatuur:
0012 Gelderse Rekenkamer 1668
Uitleg auteursrechten:
Op dit werk rusten geen auteursrechten meer. U mag het werk zonder toestemming kopiëren, distribueren, vertonen, opvoeren, wijzigen of van het werk afgeleid materiaal maken alsmede gebruiken voor commerciële doeleinden. Public Domain Mark 1.0 licentie Disclaimer

Het Gelders Archief stelt een bronvermelding op prijs: Gelders Archief: [toegangsnummer] - [inventarisnummer], [indien bekend: naam maker/fotograaf], Public Domain Mark 1.0 licentie.
Zie ook:
laatste wijziging 22-08-2025
1 gedigitaliseerd
Drie kaarten, betrekking hebbende op de processen met de heeren van Doorwerth, die voorafgegaan zijn aan de hiervóór bedoelde overeenkomst over de grenzen der heerlijkheid, (1602?), 1642, 1657.
N.B. Over de processen met de heeren van Doorwerth, die in de eerste plaats de grenzen betroffen, doch ook daarmede samenhangende kwesties over konijnwaranden, schaapsdriften, enz. en die ongeveer een eeuw geduurd hebben, zijn stukken te vinden in het archief van het Hof, bovendien enkele in dat van den momber (zie no. 7358). Daar uit de laatstgenoemde stukken blijkt, dat de kaarten, die op deze zaak betrekking hadden, niet onder den momber berustten, zijn de hier beschreven kaarten in het archief van de Rekenkamer geplaatst. Zij komen voor in den inventaris van Is. AN. NIJHOFF ("kaarten" 3 en 5). Van no. 208 ("kaarten" 5) is intusschen het verband tot de bedoelde processen niet geheel duidelijk. Het opschrift in dorso en het feit, dat zij in ander verband niet geplaatst kon worden, hebben er toe geleid, er hier een plaats aan te geven.
1670 Stukken betreffende de afbakening van de grenzen der heerlijkheid Rosendaal, 1694, 1724 en 1751. 1 omslag
N.B. De origineele rapporten zijn in 1922 van den Algemeenen Rijksarchivaris ontvangen uit de verzameling HINGMAN.
1671 Rekening van den landdrost van Veluwe wegens het afbakenen van de grenzen der heerlijkheid Het Loo, 1748-1752. 1 omslag
N.B. Ingezonden in 1752.
1672 "Register van den dienstpeerden op Velouwen", houdende opteekening van de goederen onder het landdrostambt Veluwe, die verplicht zijn, den hertog met paarden te dienen, opgemaakt door den drost en den secretaris JOHAN BELL in 1534. Afschrift, na 1543. 1 deel
N.B. Afschrift naar een in de registerkamer te Arnhem berustend register. Dit afschrift, door VAN HASSELT in het archief van de Rekenkamer gevonden, is door dezen afgedrukt in "Geldersche Oudheden" I, blz. 368 vlg. Het is toen vermoedelijk uit het archief weggeraakt, waarin het later uit particulier bezit is teruggekomen. Het oorspr. is niet bewaard.
1673 Ordonnantie van de landvoogdes, waarbij de door de scholten op de Veluwe te maken kosten voor het bijeenroepen van de huislieden en het toezicht op hunne diensten voor den keizer, die tot dusverre over die huislieden werden omgeslagen, ten laste van den rentmeester van Veluwe gebracht worden, terwijl de kosten der crimineele justitie in het landdrostambt voor rekening van de huislieden zullen blijven, 1551. 1 charter
N.B. Voorheen 0243 Charterverzameling, inv.nr. 1953.
1674 Stukken betreffende een geschil tusschen de Rekenkamer en den drost van Veluwe WILLEM VAN SCHERPENZEEL over de inlevering van diens rekeningen, 1564-1570. 1 omslag
1675 Commissie voor FREDERIK VAN ZUYLEN VAN NYEVELT om ten behoeve van de weduwe en kinderen van WILLEM VAN SCHERPENZEEL provisioneel het drostambt op de Veluwe te bedienen (afschr. in duplo), 1570. 2 stukken in omslag
1676 Stukken betreffende een verzoek van den richter in het Nybroek om op een voor hem minder bezwaarlijke instructie te mogen worden aangesteld, 1611. 1 omslag
N.B. Deze stukken waren door VAN HASSELT gebonden in zijn "Stukken van groot belang voor het Quartier van Veluwe".
Brief, houdende de toewijzing van zekere goederen onder Beekbergen aan den landdrost van Veluwe, welke goederen het erfdeel vormden van een vadermoordenaar, 1639, alsmede eenige desbetreffende stukken van 1613, 1613, 1639.
N.B. Het charter voorheen 0243 Charterverzameling, inv.nr. 2174.
1678 Stukken betreffende competentiegeschillen tusschen den landdrost van Veluwe en de malen van het Hoog-Soerensche en het Speulderbosch, 1731. 1 omslag
1679 Contract, door de Rekenkamer aangegaan met WOLTER JAN VAN HAERSOLTE TOT OLDENHOF EN BIESEL, waarbij aan dezen op bepaalde voorwaarden het recht op de aangedreven goederen onder Biesel (ambt Doornspijk) wordt toegekend. Met eenige desbetreffende stukken, waaronder een mombersadvies, (1693) 1737. 1 omslag
1679a Stukken betreffende een proces, door de Rekenkamer gevoerd tegen den landdrost van Veluwe over de betaling van de kosten, in 1747 aangewend ter bestrijding van de roode-loop-epidemie, 1752, 1753. 1 pak
1680 Aanteekeningen en afschriften, het recht op de aan de Zuiderzeekust aangedreven goederen betreffende, verzameld, (ca. 1783). 1 omslag
1681 Stukken betreffende de gevangenneming van HENDRIK STAAL te Oldebroek, beschuldigd van het ophitsen van militairen uit Elburg tot het plegen van geweldenarijen, 1788. 1 omslag
1682 Remissiebrief van het Hof wegens een in 1580 te Rheden gepleegden doodslag, 1586. 1 charter
N.B. Voorheen 0243 Charterverzameling, inv.nr. 2271.
1683 Afschrift van een vonnis, door het Hof ten gunste van den richter van Arnhem en Veluwezoom gewezen inzake een geschil met Wageningen over de jurisdictie in de buurschap Harten. Met eenige bewijsstukken, die door de Rekenkamer in deze zaak overgelegd zijn, 1594. 1 omslag
N.B. Zie regesten 364 en 758.
1684 Mombersadviezen, met bijlagen en andere desbetreffende stukken, terzake van de geschillen tusschen de Rekenkamer en den heer van Rosande, over den omvang van de jurisdictie in diens heerlijkheid, 1714, 1757-1771. 1 pak
1685 Commissiebrief voor JOHAN TRANT als waarnemend richter en dijkgraaf van Wageningen, ten behoeve van de onmondige kinderen van FREDERIK DE RUYTER, (gelijktijdig afschrift), 1576. 1 stuk
1686 Zoenbrief tusschen den moordenaar van THONIS ADRIAENSZOON VAN OMMEREN, te Lakemond onder het richterambt Wageningen, en diens bloedverwanten, op grond waarvan een compositie met dien moordenaar is aangegaan, 1620. 1 charter
N.B. Voorheen 0243 Charterverzameling, inv.nr. 2343. Vgl. no. 6738, fol. 8.
1687 Eenige afschriften van akten, betrekking hebbende op de grenzen tusschen het scholtambt en het schependom Hattem, vermoedelijk bij elkaar gelegd in 1626, alsmede verbaal van een bezichtiging van die grenzen in 1630, 1626, 1630. 1 omslag
N.B. Vgl. de kaart in no. 1447 en zie regest 180.
1688 Stukken betreffende geschillen tusschen den scholtis binnen en buiten Hattem en den magistraat aldaar over de competentie in crimineele zaken, 1656-1775. 1 omslag
Derde afdeeling. Rekeningen en bijlagen
N.B. Van de bijlagen is de groote meerderheid verloren, gelijk in de inleiding is medegedeeld. Aangezien nu een gedetailleerde beschrijving van alle nog aanwezige bijlagen den inventaris te omvangrijk zou hebben gemaakt en het aan den anderen kant toch gewenscht scheen, op menig belangrijk stuk onder die bijlagen de aandacht te vestigen, is bij de beschrijving slechts in bepaalde gevallen de inhoud van de bijlagen aangegeven. Zoo zal men omschrijvingen aantreffen van de meeste bijlagen, die tot de Charterverzameling (0243) hebben behoord, en van vele stukken van dien aard, die bij de oudere rekeningen der landrentmeesters-generaal zijn overgelegd en waarvan de inhoud min of meer verrassend, althans opmerkelijk is. Hiermede is natuurlijk allerminst bedoeld, op de niet nader omschreven bijlagen het stempel van onbelangrijkheid te drukken, Op de omslagen, waarin bijlagen bewaard zijn, is aangeduid, tot welke rekeningen zij behooren.
Vierde afdeeling. Tijdelijk aan de Rekenkamer opgedragen werkzaamheden
Vijfde afdeeling. In de rekenkamer gedeponeerde archivalia
Overige stukken
Supplement
Bijlagen tot den inventaris
laatste wijziging 06-01-2026
9.436 beschreven archiefstukken
7.628 gedigitaliseerd
totaal 723.537 bestanden

Kenmerken

Datering:
(1301-1542) 1543-1795 (1796-1813, 1915, 1936)
Auteur:
A.H. Martens van Sevenhoven
Jaar van publicatie:
1925, 2025
Categorie:
laatste wijziging 06-01-2026
9.436 beschreven archiefstukken
7.628 gedigitaliseerd
totaal 723.537 bestanden

Contact

location Westervoortsedijk 67-D
     6827 AT Arnhem
     (parkeerplaats aan de
     Mercatorweg)

E-mail Contactformulier
Telefoon  Telefoon
calender2 Openingstijden studiezaal

Handige links