Archieven met een luchtje: het riool in Arnhem

Gelders Archief

In De Gelderlander (editie Arnhem & omstreken) van vandaag staat een nieuwsverhaal over een mogelijke hogere rioolheffing vanwege het herstel van het oudste deel van het riool in de Gelderse hoofdstad. De gemeenteraad boog zich gisteren over dit probleem.

In het oud-archief van Arnhem is al sprake van een riool in 1772: "Bestekken van de herstellingen, te verrichten aan het muurwerk van het riool aan de uitmonding der Beek bij het bastion IJskelder". Inwoners van Arnhem konden zich in de 18e eeuw behoorlijk opwinden over problemen met goten en riolen, zoals blijkt uit een geschil tussen de familie Everwijn en dominee Bongard en later zijn weduwe. Een en ander over dit onder- of boven(?)grondse conflict bleef bewaard in het familiearchief Brantsen. Bouwdossiers uit de tweede helft van de 19e eeuw bevatten gegevens over de aanleg van riolen. In het begin van de 20e eeuw gingen er aardig wat rioolbuizen de grond in: zie bijvoorbeeld het Arnhemse gemeentearchief van 1917-1924. De weduwe Otteloo ondervond in die periode last van een vochtige woning ten gevolge van een defecte rioolbuis onder haar huis. 
Daarnaast zijn er verschillende foto's in de collectie te vinden van rioolaanleg en -werkzaamheden in de Rijnstad in de afgelopen honderd jaar. Op de foto van H.A.W. Berends (boven) liggen de rioolbuizen omstreeks 1970 klaar bij Onderlangs om de grond in te gaan.
Maar ook polderdistrcten - vergelijkbaar met de huidige waterschappen - zagen al in de 19e eeuw het voordeel van riolen in voor hun werk, zoals voor de waterafvoer uit de Lauwersgracht.

Elio Pelzers
Communicatie