Op historische visite aan de Velperweg

Gelders Archief

De VPRO zond in de jaren negentig ongeveer 75 afleveringen van het succesvolle programma ‘Buren’ uit. De regisseur lepelde een conflict tussen buren op tv verder uit en deed dat op een enigszins zeurende toon. Het was een kijkcijferkanon. Historicus Menno Potjer lijkt een historische variant van het programma “Buren” gemaakt te hebben in boekvorm, met weglating van de zeurende toon.

Hij bracht de Arnhemse Velperweg in de 17^e en 18^e eeuw minutieus in kaart. Deze Arnhemse historicus verdiepte zich in het alledaagse leven van de bewoners. Hij beschrijft bijvoorbeeld een ruzie in het buurtcafé De Romer op een zondagavond in 1709. Een bezoeker trok een mes en sneed iemand in zijn arm. Het slachtoffer eiste later een schadevergoeding voor de chirurgijnkosten. Tachtig jaar later vond in hetzelfde café een incident plaats van politieke aard. Oranjeaanhangers stonden lijnrecht tegenover Patriotten. Er vielen woorden en gewonden.

Pincetgewijs geeft Potjer de bewoners en hun huiselijke geschiedenis kleur. Hij bestudeerde historische kaarten, dook in rechtbankarchieven en doorploegde nog meer collecties van het Gelders Archief. De auteur schrijft over een weduwe die fors kon doorpakken, een zwangere vrouw die tevergeefs voor haar man vluchtte om klappen te ontlopen en een ‘zinneloze’ vrouw die moest worden opgenomen in een klooster.

Menno Potjer noemt zijn boek een eigendomsgeschiedenis, maar het leest op verschillende plaatsen als een trein. Het is geen droge geschiedkundige opsomming geworden, maar een goed leesbaar kijkje in de alledaagse wereld van de bewoners nabij de Velperweg in de tijd van de Republiek. De auteur laat zien dat archieven het leven weerspiegelen.

Menno Potjer. De Velperweg in kaart gebracht 1600-1795. Eigenaren en eigenaardigheden. Uitgeverij Van Gruting 2008. ISBN 97890-75879-452. € 38.